Balkanların Tarihi (Osmanlı Döneminde Balkanlar)
TARİHSEL DİZİN
Osmanlı Döneminde Balkanlar
Birinci Kısım
Balkan Devletleri – Osmanlı Devletleri
610-1204 Bizans İmparatorluğu
681-1018 1. Bulgar İmparatorluğu
1186-1396 2. Bulgar İmparatorluğu
1166-1389 Sırp İmparatorluğu
1204- 13 Nisan: 4. Haçlı Seferi tarafından Konstantinopolis (İstanbul)’in kuşatılması
1204-1282 Konstantinopolis Latin İmparatorluğu
1282-Bizans İmparatorluğu’nun yeniden düzenlenmesi ve çöküşü
1250′ye doğru Söğüt bölgesi başkanı Ertuğrul
1258 (?) Oğlu Osman’ın doğumu
Yaklaşık
1290-1324 Osman’ın emirlik dönemi
1324-1362 Orhan’ın Emirlik dönemi
1326 Bursa’nın alınışı
1346 (1. başkent)
Jean Cantacuzen’in çağrısı üzerine Osmanlılar’ın Balkanlar’a ilk müdahalesi (1347-1354)
Balkanlar – Avrupa
1354 Orhan’ın oğlu Süleyman’ın Gelibolu’yu kuşatması (Osmanlılar’ın Balkanlara ilk yerleşmesi)
1355 Sırp Çarı Etienne Duşan’ın ölümü
1361-1389 1. Murat (önce emir, daha sonra sultan)
1365 Adrianopolis’in Osmanlı başkenti Edirne oluşu
1371 Sırp bozgunu: Prenslikleri üzerinde Osmanlı egemenliği
1372 Bulgar Çarı Jean Şişman’ın Murat’a bağlılık yemini
1373 Bizans İmparatoru 5. Ionnes Palailogos, Murat’a bağlı duruma gelir
1380′e doğru Murat, Sultan ünvanı alır
1389 Kosova Savaşı
1389-1402 Yıldırım Beyazıt
1393 Osmanlılar’ın birinci İstanbul kuşatması
1337-1453 Yüzyıl Savaşları
1378-1417 Batı’da Kilise’de büyük bölünme
1393 Tırnova’nın kuşatılması, 1878, yılına dek Bulgar Devleti’nin ortadan kalkması
1395 Tuna’nın kuzeyinde, Rovin’in Prens Mircea (Yaşlı)’ya karşı zaferi
1396 Haçlı Seferi’nin bastırılması
1402 Osmanlılar’ın Ankara yakınlarında Moğollara yenilmesi
1403-1413 Taht kavgaları (Fetret Devri)
1413-1421 1. Mehmet Yunanistan ve Eflak’a müdahaleler
1421-1451 2. Murat
1423 Venedik Selanik’i işgal eder
1430 Murat’ın Selanik’i kuşatıp ele geçirmesi Smederova Sırp Prensliği Despotu Brancoviç Sultan’a bağlı duruma gelir. Arnavutluk ülkelerine Osmanlı müdahalesi
1439 Bizans İmparatoru 7. Ioannes Roma Kilisesi’yle birlik imzalamak için Floransa’ya gider. İstanbul kilisesindeki din adamları reddeder.
1442 Osmanlılar Transilvanya’ya girer. Jean Hunyadi savaşının başlangıcı (1387-1456)
1443 Arnavut İskender Bey’in isyanının başlangıcı (1468′de ölümüne dek sürer)
1444 Hunyadi kumandasındaki sonuncu Haçlı Seferi’nin Varna’daki yenilgisi
1449 Mora Despot’u Konstantin, 11. Konstantin adını alarak sonuncu Bizans imparatoru olur.
1451-1481 Fatih Sultan Mehmet
1452-1453 İstanbul’un kuşatılması
1453 28-29, Mayıs 2. Mehmet, İstanbul’un yeni sahibi
1457-1504 Büyük Etienne, Boğdan Voyvodası
1458 Atina’nın kuşatılıp işgal edilmesi (1830′a kadar) Raguza Sultan’a bağlanır (1808′e kadar) Smederova’nın alınışı
1459 (1830′a dek Sırp Devleti’nin ortadan kalkışı)
1462 Bosna’nın topraklara katılması
1476 Eflak’a bağımlı devlet durumuna gelmesinin dayatılması
1479 Vergi ödemeyi kabul eden Venedik’e barışın dayatılması
1481-1512 2. Beyazıt
1499-1502 Venedik’le savaş
1503 Boğdan’a bağımlı devlet durumuna gelmesinin dayatılması
1414-1418 Constance kurulu Kilise’deki büyük bölünmenin sonu
1421-Jeanne d’Arc
1453 Yüzyıl Savaşları’nın sonu
1492 Amerika’nın keşfi İspanyollar’ın Granada’yı işgali: Yahudiler’in kovulması
1498 Vasco de Gama’nın Hindistan yolunun keşfi
1517 Luther’in 95 tezini açıklaması
1519 İmparator Charles Quint
1520-1566 Kanuni Sultan Süleyman
1521 Belgrad’ın işgali
1522 Rodos’un kuşatılıp işgal edilmesi
1526 Osmanlılar’ın Mohaç zaferi; Macaristan’ın fethi
1529 Osmanlılar’ın başarısızlıkla sonuçlanan 1. Viyana kuşatması
1533 Ferdinand de Habsburg, Sultan’a vergi ödemeyi kabul eder.
1533-1584 Korkunç İvan’ın saltanatı
1536 François Sultan ile Kapitülasyonları içeren ticaret antlaşmasını imzalar.
1540 Cizvit düzeninin kurulması
1556 Korkunç İvan Altın Ordu’yu yakıp yıkar.
1562-1598 Fransa’da din savaşları
1538-1542 Eflak ve Boğdan’ın topraklara katılması
1541 Orta Macaristan’ın topraklara katılması
1557 İpek’te Sırp Patrikliği’nin kurulması
1566 Hırvatistan seferi ve Süleyman’ın ölümü (6 Eylül)
1570 Kıbrıs’ın Venediklilerden alınması
1571 İnebahtı’da Hıristiyan donanmasının zaferi (7 Ekim)
1591 Habsburglara karşı On Beş Yıl Savaşları
1593-1601 Eflak ve Boğdan Voyvodası Mihai (Cesur)
1618-1648 Otuz Yıl Savaşları
1660-1715 14. Louis saltanatı
1670 Colbert, Compagnie du Levant’ı kurar.
1682-1725 Rusya’da Büyük Petro saltanatı
1623-1640 4. Murat
1637 Devşirmelerin sonuncu kez toplanması
1648-1669 Kandiye kuşatması ve Girit’in fethi
1656-1661 Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa
1672 Lwow’da Osmanlılar Polonyalıları yener.
1681 1. Osmanlı-Rus Savaşı
1683 Başarısız Viyana Kuşatması
1686 Transilvanya’nın Habsburglara geçişi
1687 Karadağ’ın bir bölümü vasal duruma geçer.
1684-1690 Kutsal Birlik (Papa, İmparatorluk, Polonya, Venedik) Savaşı
1690 Sırplar’ın Voyvodin’e “Büyük Göç”ü
1695-1703 2. Mustafa
1697 Zenta’da Prens Eugene’in zaferi
1699 Habsburg ile Osmanlılar arasında Karlofça Antlaşması (26 Ocak)
1703-1730 3. Ahmet (Lale Devri)
1711-1821 Romanya Prensleri’nin Fener Dönemi
1715 1. Petroviç Vladika, Karadağ’ı Büyük Petro’nun koruması altına sokar.
1715-1774 – 15. Louis saltanatı
1718 Pasarofça Antlaşması
1731-1747 Kont de Bonneval’in Osmanlı İmparatorluğu’na topçuluk alanında getirdiği yenilikler
1739 Belgrad Antlaşması
1756 İpek’teki Sırp Patrikliği’nin kaldırılması
1757-1796 İşkodra “Büyük Paşalığı”nın sahibi Buşatiler
1767 Ohrid Metropolitliği’nin tekbaşlılığının kaldırılışı
1768-1774 Osmanlılara karşı 2. Katerina’nın ilk savaşı
1770 Rus donanması Pelopones’e çıkar.
1762-1796 Rusya’da 2. Katerina saltanatı
1772 Polonya’nın ilk paylaşımı
1775-1783 Amerikan Bağımsızlık Savaşı
1780-1790 İmparator 2. Joseph’in saltanatı
1774 Küçük Kaynarca Osmanlı-Rus Antlaşması: Rusya Karadeniz’de
1775 Sultan, Boğdan’ı Marie Theres’e bırakır
1782 2. Katerina Kırım’ı ele geçirir.
1785-1821 Yanyalı Tepedelenli Ali Paşa
1787 2. Katerina’nın Osmanlılara karşı ikinci savaşı
1789-1807 3. Selim
1789 Avusturya ordusu Bükreş’i işgal eder.
1791 Sistova’da Avusturya ile Türkler arasında barış
1792 Yaş’ta Türk-Rus Barışı
1794-1807 Pashavoğlu Osman Vidin Paşası
Milliyetçilikler Döneminde Balkanlar
İkinci Kısım
1793 3. Selim’in askeri alandaki yenilikleri (Nizam-ı Cedid)
1798 Bonaparte’ın Mısır seferi nedeniyle Osmanlı Devlet’i Fransa’ya savaş ilan eder.
1802 Selim Amiens Barışı’nı kabul eder. “Yedi Ada” (Korfu), Rusya’nın koruması altına girer. Romanya Prenslikleri için Osmanlı-Rus ortak egemenliği.
1804-1813 Kara Yorgi’nin Sırp isyanı
1806 30 Ekim. Kara Yorgi Belgrad’ı ele geçirir.
1807-1814 Fransa Yedi Ada’yı işgal eder.
1808-1839 2. Mahmut
1809-1814 Napolyon İmparatorluğu’na bağlı olarak İllirya Eyaletleri’nin oluşturulması
1812 Bükreş Türk-Rus Barışı
1813 7 Ekim. Osmanlılar’ın Belgrad’ı geri alışı
1815 Viyana Antlaşması: Besarabya Rusya’ya, Adriyatik sahili Avusturya’ya, İyon Adaları İngiliz korumasına bırakıldı.
1815 İkinci Sırp ayaklanması: Miloş Obrenoviç
1817 Miloş’un emriyle Kara Yorgi’nin öldürülmesi
1818 İstanbul’da Hetaireia’nın kurulması
1821 Ocak: Oltenya’da Tudor Vladimirescu’nun isyanı
1821-1830 Yunanistan Bağımsızlık Savaşı
1822 Romanya Prensliklerine yeniden yerli prenslerin yerleşmesi
1822 Yanyalı Ali yenilir öldürülür.
1826 Atina ve Aissolonghi’nin Osmanlılar tarafından geri alınışı. Akkerman Antlaşması’nın Çar 1. Nicolas tarafından Sultan’a dayatılması
1827 Londra’da Rus-İngiliz-Fransız Antlaşması, amaç: Bağımsız bir Yunan Devleti kurulması 20 Ekim: Navarin Savaşı
1828 Çar 1. Nicolas, Osmanlılara savaş ilan eder.
1828 Kont İoannis Kapodistrias’ın Yunanistan Başkanı olması
1829 Edirne Türk-Rus barışı
1830 Bağımsız bir Yunan Devleti kuran Londra Antlaşması
1830 Osmanlı İmparatorluğu içinde bağımsız Sırbistan Prensliği (Ekim Hattı Şerif’i)
1831-1832 Romanya Prenslikleri
1831-1839 Osmanlı İmparatorluğu’nda ilk yenileşme hareketleri
1832 Bavyeralı Otto, güçlü devletler tarafından Yunan Kralı olarak seçilir.
1832-1840 Birinci Doğu Krizi
1833 Osmanlı İmparatorluğu üzerinde gerçek bir Rus koruması anlamına gelen Türk-Rus Hünkar Kalesi Antlaşması
1833-1862 1. Othon Yunan Kralı
1835 Atina Yunanistan’ın başkenti
1835-1846 Paris’te Romanyalı öğrenciler, “College de France Derneği”
1838 Sırbistanlı Ustav (“Türk Anayasası”)
1839 Miloş Obrenoviç’in tahttan inişi
1839 3 Kasım: Gülhane Hatt-ı Hümayunu Tanzimat Devri
1839-1861 Abdülmecit
1841 Londra Uluslararası Boğazlar Sözleşmesi
1842-1858 Sırbistan’da Prens Alexandre Kara Yorgi
1848 Eflak ve Boğdan’da devrim
1851 Karadağ’ın psikopos prenslerinin sonuncusu olan 2. Njegos Petar’ın ölümü
1852-1860 Karadağ’ın laik prensi 2. Danilo
1853-1856 Kırım Savaşı (Osmanlı İmparatorluğu, İngiltere, Fransa Rusya’ya karşı)
1856 Paris Antlaşması, Romanya Prenslikleri üzerindeki Rus korumasına son verir.
1857-1859 Prens 1. Cuza başkanlığında Romen eyaletlerinin birliği
1860 Bulgar Kilisesi’nin tekbaşlılığı
1860-1868 Sırbistan’da Prens Mihailo Obronoviç
1861-1876 Abdülaziz
1862 Ekim: Askeri darbe sonucunda 1. Othon’un Yunanistan’dan kovulması
1863-1913 Yunanlılar’ın kralı 1. Georgios (Danimarka kralının oğlu)
1866 Darbe, Carol de Hohenzollern Prens Cuza’nın yerine geçer.
1868-1889 Milan Obrenoviç önce Sırbistan Prensi, daha sonra (1882) Kralı
1870 Bulgar Kilisesi’nin Sultan tarafından tanınması
1875-1876 3. Doğu krizi
1876-1909 Abdülhamit
1876 Bosna ve Bulgaristan isyanları 1. Osmanlı Anayasası (1878′de kaldırıldı)
1877 Türk-Rus Savaşı Plevne kuşatması, Romen katılımı
1878-1885 Prizren’de yurtsever Arnavutlar meclisi
1878 3 Mart: Ayastefanos Antlaşması, “Büyük Bulgaristan”ın kuruluşu Haziran: Berlin Antlaşması; Romanya’nın, Sırbistan’ın, Bulgaristan’ın bağımsızlığı, Avusturya-Macaristan’ın Bosna Hersek’i işgali (1930′a kadar)
1879 Bulgaristan Kralı Alexandre de Battenberg
1881 (Atam dünyaya gelir, canbasalili) Avusturya-Sırbistan gizli sözleşmesi
1883 Yunanistan, Teselya ve Epir’in bir bölümünü ele geçirir.
1885 Bulgaristan Prensliği ve Rumeli Eyaleti’nin birliği Sırp-Bulgar savaşı
1887-1918 Ferdinand de Saxe-Cobourg önce Bulgar Prensi, daha sonra (1908) Kralı
1889-1903 1. Alexandre Obrenoviç Sırp Kralı
1897 Girit nedeniyle Türk-Yunan savaşı
1903 25 Mayıs: Kral Alexandre ve eşinin, Belgrad’da öldürülüşü
1903-1921 1. Pierre Kara Yorgi Sırp Kralı
1904 Selanik’te VRIM’in kuruluşu
1906-1911 Avusturya-Sırbistan gümrük savaşı (“Domuzlar Savaşı”)
1907 Romanya’da büyük köylü isyanı
1908-1912 4. Doğu Krizi
1908 Jön Türk darbesi, 1876 Anayasası’nın yeniden yürürlüğe girişi
1908 Ekim: Avusturya-Macaristan’ın Bosna Hersek’i ilhakı Aralık: Birinci Osmanlı Seçimleri
1909 Atina’da askeri darbe: Enosis ilanı
1909-1918 5. Mehmet
1910 Venizelos, Atina’da başbakan
1912-1913 Balkan Savaşları
1912 Bulgaristan, Sırbistan ve Yunanistan Osmanlıları yener.
1913 Londra Konferansı
1913 İkinci Balkan Savaşı: Sırbistan ve Yunanistan Bulgarlara karşı 10 Ağustos: Bükreş Barışı
1912-1914 Arnavutluk Devleti’nin oluşturulması
1914-1918 Bütün Balkan ülkeleri 1. Dünya Savaşı’na katılır.
1918 Eylül: Bulgar birliklerinin ayaklanması: “Radomir Cumhuriyeti” Ekim: Ferdinand’ın tahtı bırakışı: 3. Boris Bulgaristan Kralı (1918-1943) Aralık: Sloven-Hırvat-Sırp krallığının ilanı; Romanya’da, Transilvanya birliğini ilan eden Alba Julia meclisi. Ocak-Haziran: Versailles Konferansı
1919 Nisan: Romanya’nın, Macaristan’daki Kurullar Cumhuriyeti’ne müdahalesi Mayıs: Türk-Yunan savaşı (Ekim 1922′ye kadar) Kasım: Bulgaristan’a dayatılan Neuilly Antlaşması Haziran: Macaristan’a dayatılan Trianon Antlaşması, “Büyük Romanya”nın kutsanması Ağustos: Çek-Yugoslav Antlaşması; Küçük İtilaf’ın başlangıcı Aralık: Arnavutluk’un Cemiyet-i Akvam’a kabulü Yunan Kralı 1. Konstantin’in dönüşü. (1920)
1921 Ağustos: Yugoslav 1. Alexandre. Yunanlıların Mustafa Kemal’e yenilişi, Kral Konstantin’in tahttan çekilişi: Yunan Kralı 2. Georgies (Aralık 1923′e kadar)
1923 Kemalist Türkiye ile Lozan Antlaşması Haziran: Bulgaristan’da askeri darbe: Stambolijski’nin öldürülmesi
1924 Arnavutluk’ta Fan Noli hükümeti, Zogo’nun darbesi
1926 Fransız-Romen askeri işbirliği
1927 Romanya’da 1. Michel’in dedesi 1. Ferdinand yerine tahta geçişi
1928 Arnavutluk Kralı 1. Zog (1939′a kadar)
1929 Ocak: 1. Alexandre, Yugoslav Parlamentosu’nu dağıtır: Kralın diktatörlüğü
1930 Haziran: Romanya Kralı 2. Carol (1940′a kadar)
1933 Kasım: General Plastiras’ın Atina’da darbesi: 2. Georgios’un dönüşü
1934 Şubat: Balkan Paktı Romanya, Yunanistan, Türkiye, Yugoslavya)
1934 Ekim: Kral Alexandre, bakan Barthou ile beraber Marsilya’da öldürülür. 2. Petar Sırbistan Kralı olur. (1934-1945)
1936 Yunanistan’da Mareşal Metaxas diktatörlüğü (Ocak 1941)
1938 Ocak: 2. Carol Meclis’i dağıtır: Krallık diktatörlüğü Nisan: Demir Muhafızlar’ın başkanı Codreanu, Carol’un emriyle öldürülür.
1939 Nisan: Mussoli’nin Arnavutluk’u işgali
1939-1945 Bütün Balkan Devletleri İkinci Dünya Savaşı’na katılır. 23 Ağustos: Bükreş’te askeri krallık darbesi
30 Ağustos: Kızıl Ordu’nun Bükreş’e girişi
8 Eylül: Kızıl Ordu’nun Bulgaristan’a girişi; Sofya’da darbe.
20 Eylül: Kızıl Ordu ve Tito’nun partizanları Belgrad’ı kurtarır.
18 Ekim: General Scorbie’nin İngiliz birlikleri Atina’ya çıkar.
28 Kasım: Enver Hoca’nın partizanları tek başlarına Tiran’ı kurtarırlar.
BALKANLARIN TARİHİ
Georges Castellan